अफ्रीकामा जलवायु परिवर्तनको असर: बर्षा र बाढी विनाशकारी बन्दै

काठमाडौँ : अफ्रिकाका धेरै भागहरूमा हालै भएको मुसलधारे वर्षा र गम्भीर बाढीले मानवजन्य जलवायु परिवर्तनलाई बढाएको छ । यस प्रकोपमा १०० भन्दा बढी मानिसहरूको मृत्यु भएको छ भने लगभग ३ लाख मानिसहरू आफ्नो घर छोड्न बाध्य भएका छन् । बिहीबार सार्बजनिक गरिएको एक रिपोर्टमा दक्षिण अफ्रिका, मोजाम्बिक र जिम्बाब्वेमा भएको भारी वर्षाको विश्लेषण गरेको विश्व मौसम विशेषज्ञताले बताएको छ । 

अध्ययनका अनुसार, यी क्षेत्रहरूले केवल १० दिनमा एक वर्षभरि भएको वर्षा रेकर्ड गरेका छन् । यसले घरहरू, सडकहरू, पुलहरू र अन्य पूर्वाधारहरूमा व्यापक क्षति पुर्‍याएको छ, जसको लागत लाखौं डलर अनुमान गरिएको छ । मोजाम्बिकका धेरै घरहरू र भवनहरू पूर्ण रूपमा डुबेका थिए, जबकि दक्षिण अफ्रिकाको लिम्पोपो र म्पुमलाङ्गा प्रान्तहरू र जिम्बाब्वेका केही भागहरूमा सडकहरू र पुलहरू बगाए ।

प्रतिवेदनले यो वर्षा असामान्य भएको बताएको छ । यस्तो तीव्र वर्षा सामान्यतया प्रत्येक ५० वर्षमा एक पटक हुन्छ, तर अब यस्ता घटनाहरू हिंसात्मक हुँदै गइरहेका छन् । हालको ला निना मौसम प्रणालीले गर्दा अवस्था झनै बिग्रिएको थियो, जसले सामान्यतया यस क्षेत्रमा बढी वर्षा ल्याउँछ, तर यस पटक यो तातो वातावरणमा सक्रिय थियो ।

रोयल नेदरल्याण्ड्स मौसम विज्ञान संस्थानका जलवायु अनुसन्धानकर्ता तथा अध्ययनका सह-लेखक इज्जिडिन पिन्टोले जीवाश्म इन्धनको निरन्तर प्रयोगले अत्यधिक वर्षाको तीव्रता बढाइरहेको बताएका छन् । वर्षाको तीव्रतामा हालै भएको ४० प्रतिशत वृद्धिलाई जलवायु परिवर्तन बिना व्याख्या गर्न नसकिने बताउदै उनले विगतमा गम्भीर हुने वर्षा अब विनाशकारी बाढीमा परिणत भएको र जसको सामना गर्न मानिसहरू तयार नभएको उल्लेख गरेका छन् ।

मोजाम्बिक मौसम विज्ञान सेवाका अनुसन्धानकर्ता बर्नार्डिनो नान्टुम्बोले केही क्षेत्रहरूमा, सम्पूर्ण वर्षायाममा जत्तिकै दुई देखि तीन दिनमा वर्षा भयो भने मोजाम्बिक नौ अन्तर्राष्ट्रिय नदीहरूको फेदमा अवस्थित रहेकाले भारी वर्षा र बलियो नदीको बहावले विनाशलाई बढाएको बताए ।

मोजाम्बिकका मध्य र दक्षिणी भागहरू यस प्रकोपबाट सबैभन्दा बढी प्रभावित भए । गाजा प्रान्तको राजधानी साई-साई र नजिकैको चोक्वे शहर लामो समयसम्म डुबानमा रहे । अधिकारीहरूले पूर्वानुमानको बाबजुद पनि क्षतिलाई पूर्ण रूपमा रोक्न सम्भव नभएको बताएका छन् । अनुसन्धानकर्ताहरूले अफ्रिकामा जलवायु मोडेलहरू विकास गर्नुपर्ने आवश्यकतामा पनि जोड दिएका छन् ।

इम्पेरियल कलेज लन्डनका प्रोफेसर फ्रेडरिक ओटोले धेरैजसो विश्वव्यापी जलवायु मोडेलहरू अमेरिका, युरोप र एसियामा विकसित भएको बताउदै अफ्रिकामा स्वतन्त्र जलवायु मोडेलहरूको अभावले यस क्षेत्रमा जलवायु परिवर्तनको प्रभावहरूको सही मूल्याङ्कन गर्न गाह्रो बनाएको बताए । वैज्ञानिकहरूले यदि जलवायु परिवर्तनलाई सम्बोधन गर्न प्रभावकारी कदम चालिएन भने, दक्षिणी अफ्रिका सहित विश्वका धेरै भागहरूमा भविष्यमा यस्ता घातक बाढीहरू बढ्न सक्ने चेतावनी दिएका छन् ।